Het leven van Auguste Rodin (1840 -1917)-3

ik door mijn belachelijke opvoeding niet bang was geworden, me had teruggetrokken, en hem in paniek had weggestuurd... Hoe jammer! Hoe dikwijls heb ik dit kinder­lijke wanbegrip betreurd, waardoor ik de goddelijke kans miste om mijn maag­delijkheid aan de Grote God Pan zelf, aan de Almachtige Rodin, te offeren. Ongetwijfeld zouden de Kunst en het gehele Leven er rijker door zouden zijn Rooide!'

Rodin Rodin vuur en de heftigheid die Isadora opmerkte, waren de grondtrekken van Rodins karakter. Hij was in staat direct te reageren op een aanblik of een vorm - of op een impuls. Deze trek die zijn puur mannelijke drift te boven ging, was de sleutel tot veel van zijn werk. Rodin probeerde liet gevoel van opwinding van het bewegende menselijke lichaam tot uitdrukking te brengen louter door middel van zijn buigingen en snelle veranderingen. Om spontaniteit te bereiken, middel hij fenomenaal snel. Onmiddellijk zette hij zijn reactie op de wisse­lende bewegingen van het model om in een klephoorn of een potloodtekening in een schetsboek, steeds onvoldaan en steeds opnieuw beginnend. In de kelder van het Rodin Museum in Meudon, in de buurt van Parijs, zijn kasten vol hoofden, torso's, benen, armen en handen. Soms vervaardigde hij meer dal] een half dozijn hoofden of handen in één dag, terwijl hij de klei met zijn vingers of een pennenmes modelleerde, om daarna de resultaten allemaal af te keuren. Bij een dergelijke honger en gedrevenheid tot scheppen, was de handzame klei zijn aangewezen materiaal. Hij maakte talloze kleine kleimodellen en maquettes totdat hij een ontwerp had dat hem beviel. Dan liet hij een assistent van hout, draad, buizen en spijkers een geraamte maken op ongeveer een derde of de helft van de grootte van de figuur die hij uiteindelijk wilde vervaardigen. Terwijl hij een gipsafgietsel van zijn oorspronkelijke ontwerp als voorbeeld gebruikte, bouwde Rodin op het geraamte eerst een kopie, met behulp van de klonten en klodders klei die zo kenmerkend voor zijn werk waren, terwijl hij veranderingen in het werk aanbracht, naarmate dit onder zijn handen groeide. Als hij over dit grote model, dat met natte doeken vochtig werd gehouden, zodat hij het tel­kens weer kon bewerken, tevreden was, liet hij zijn assistenten een geraamte op ware grootte maken. Dan begon Rodin de procedure opnieuw - het aanbren­gen van de klei, terwijl hij hier een flinke duw gaf om de boog van een biceps karikaturaal naar voren te halen, ergens anders een heel lichte druk van de vinger gebruikte om een trillende beweging of een spel van licht op te roepen. Vervolgens werd van de voltooide figuur een gipsen afgietsel gemaakt, dat eventueel als basis zou kunnen dienen voor een bronzen versie. In sommige gevallen werd de kleifiguur in de oven gebrand tot een terra-cotta. Indien één van zijn werken in marmer moest worden uitgevoerd, bemoeide Rodin zich nauwelijks niet dit karwei: deze bewerking liet hij bijna geheel over aan zijn ateliertechnici. Deze plachten een gipsafgietsel van het werk als voorbeeld te gebruiken, en dan in een marmeren blok gaten te boren tot op van te voren vast­gestelde dieptes, en daarna de steen weg te hakken tot zij het oorspronkelijke afgietsel hadden gekopieerd. Rodin bracht maar zelden correcties met de beitel aan, hij vond het werken met marmer saai en gaf de voorkeur aan de uitdaging die de klei hem gaf. Door deze vorm te geven en met zijn vuisten te bewerken, gaf hij uiting aan zijn overtuiging dat gebroken oppervlakken de essentie van de beeldhouwkunst vormen. De karakteristieke delen van een werk, meende hij, moesten uitsteken om het licht op te vangen: de zwakkere delen moesten uitgehold worden om schaduw te vangen. Uitspringende en holle delen moesten elkaar aanvullen om de zin van het geheel tot uitdrukking te brengen. `Het vormgeven van de schaduw is het naar voren brengen van de gedachte,' merkte hij eens op. De marmeren kopieën van zijn werk, die zijn leidende hand misten, waren meestal zachter en meer gepolijst dan het origineel. Rodins voorkeur voor het werken met zacht materiaal was geenszins ongebrui­kelijk. Deze methode paste geheel in de traditie der westerse beeldhouwkunst, en slechts weinig kunstenaars na M Michelangelo hadden getracht de methode van deze Florentijnse kunstenaar te evenaren, die met de steen worstelde `om de figuur uit het marmer dat haar gevangen houdt te bevrijden', zoals hij het zelf uitdrukte. Rodin was evenmin uniek in zijn dramatische uitdrukkingskracht. Op dit punt had hij veel geleerd van de sculptuur der barok. Het uitzonderlijke was bij hem gelegen in de virtuositeit waarmee hij zijn medium behandelde, in de vinnigheid van zijn aanpak, en zijn vermogen emotie in een tastbare vorm te gieten. Het deed er niet toe of een opgeheven hand, een bewegend been, of een gedraaide hals niet overeenkwam met de juiste, academische proporties: be­langrijk was de uitdrukkingskracht!

Rodin was niet alleen één van de meest expressieve beeldhouwers, maar tevens één van de productiefste. Hij vervaardigde duizenden bustes, figuurtjes, beeld­houwgroepen en fragmenten. Juist deze overvloed heeft hem min of meer on­recht gedaan: daar hij in de geschiedenis bekend staat als een beeldhouwer, zijn veel van zijn andere talenten onopgemerkt gebleven. Hij was een onvermoeibaar tekenaar en aquarellist: ongeveer 7000 van zijn tekeningen, die in het depót van het Rodin Museum te Parijs bewaard worden, zijn nog nooit ten­toongesteld. Hij maakte ook olieverfschilderijen, vooral toen hij in de dertig was. Bovendien was hij. Voordat hij met beeldhouwen geheel in zijn levensonderhoud kon voorzien, één van de aardigste professionele ontwerper en decorateurs van Frankrijk, die alle„ vervaardigde, van gebeeldhouwde Iedikanten voor IC boudoirs van elegante courtisanes tot carvaticlen voor portico's en ontwerpen voor Sèvre,porcelein. Daar hij belangstelling had oor de Middeleeuwen ging hij de geschiedenis van bestuderen als een verzamelaar van klassieke kunst, hield in het openbaar en in besloten kring lezingen over esthetica en over de intensiteit van de literatuur.

Hij begon zijn loopbaan als leerling-decorateur in een trieste goot van Parijs en aan het eind van zijn leven was hij één erom de meest geziene en gezochte persoonlijkheden van Europa. De weg daartussen was hard. Tot na zijn veertigste jaar was beeldhouwen een zuivere luxe voor hem. Economische noodzaak dwong hem zijn grootste deel van zijn tijd aan normaal betaald werk te besteden, eerst als ambachtsman, later als decorateur met eigen opdrachten. In de jaren tachtig begonnen de werken die hem het dierbaars waren enige erkenning te vinden - de ene keer een prijs van een Salon, de andere keer een geïnteresseerde koper. Maar pas in 1889, door zijn gezamenlijke tentoonstelling met Monet en de opschudding die hij kort daarop op de Wereld­tentoonstelling veroorzaakte, maakte Rodin naam en begon zijn invloed tot buiten de hoofdstad van de wereld uit te stralen.